شهر هوشمند در ادامه نظريه رشد هوشمند

ساختمان و برنامه‌ریزی جامعه هوشمند به دنبال رشد هوشمند است. رشد هوشمند بیشتر از اصطلاح هوشمند در بافت شهری پیش از ظهور مفهوم شهر هوشمند به‌کار شده بود. جنبش رشد هوشمند در طول دهه 1990 به عنوان دولت قوی و واکنشی جامعه محور در مقابل بدتر شدن روند تراکم ترافیک، ازدحام بیش از حد، آلودگی هوا و تراکم مدارس، از دست دادن فضای باز، محو ارزش مکان‌های تاریخی و بالا رفتن سرسام‌آور هزینه‌های عمومی امکانات حکمفرما بود. شهر هوشمند مشابه بعضی از توابع طرح های رشد هوشمند شهری به عنوان حل کننده مشکل در داخل و یا فراتر از صلاحیت حوزه‌های فیزیکی جامعه است. با این حال، مفهوم رشد هوشمند در درجه اول رشد شهری به عنوان جایگزین یا پادزهر پراکندگی فضایی[1] را پوشش می‌دهد.

مفهوم کلی رشد هوشمند در برابر برنامه‌ریزی بیمار، توسعه ناهماهنگ باعث جنبش رشد هوشمند شده است . برنامه ریزی شهری بر اساس حکمروایی با ذینفعان متعدد برای رشد هوشمند ضروری است، ابتکارات شهر هوشمند حکومت را برای رسیدن به موفقیت خود ایجاب می‌نماید.

Urban Land Institute. (1998). ULI on the Future: SmartGrowth. Washington, DC: Urban Land Institute.

ترجمه: حكيمه قنبري- دانشجوي دكتراي جغرافيا- برنامه ريزي شهري دانشگاه تبريز


[1] spatial sprawl

تفاوت شهر هوشمند با شهر دیجیتال

طرح شهرهای هوشمند تلاش آگاهانه برای استفاده از فناوری اطلاعات برای تبدیل زندگی و کار در منطقه خود در راه‌های مهم و اساسی به جای راه‌های افزایشی است. تمایز مفهومی و عملی بین شهرهای دیجیتال و شهر هوشمند وجود دارد. برچسب شهر هوشمند معمولا برای توصیف شهری که توانایی پشتیبانی از روش های یادگیری، توسعه فن‌آوری، و نوآوری را دارد استفاده می شود. در این معنا، هر شهر دیجیتال الزاما باهوش نیست، اما هر شهر هوشمند دارای اجزای دیجیتال است. نظرات در ارتباط بین شهر واقعی و شهر مجازی متفاوت است. شهرهای دیجیتال شامل هر تابعی از شهر مانند کار، مسکن، جنبش، تفریح و سرگرمی و محیط زیست است.

شهر هوشمند در درجه اول شامل توابع پژوهش، انتقال تکنولوژی، توسعه محصول و نوآوری فن‌آوری، به عنوان بستر صنایع نوآورانه شبیه به شهر دانش است.

 Komninos, N., & Sefertzi, E. (2009). Intelligent cities: R&D offshoring, Web 2.0 product development and globalization of innovation systems. Paper presented at the Second Knowledge Cities Summit 2009. Available at http://www.urenio.org/wpcontent/uploads/2008/11/Intelligent-Cities-Shenzhen-2009-Komninos-Sefertzi.pdf

ترجمه: حكيمه قنبري- دانشجوي دكتراي جغرافيا- برنامه ريزي شهري دانشگاه تبريز

اولین همایش ملی شهر خلاق

زمان همایش:27-28 آذر ماه1392

مکان: جزیره زیبای قشم  مرکز بین المللی رشد قشم

مهلت ارسال مقالات: 17 آبان ماه 1392

آخرین مهلت ثبت نام: 10 آذر ماه 1392

دبیرخانه همایش: قشم، میدان گلها، بلوار پژوهش، مرکز بین المللی رشد قشم

تلفن: 5240270-0763   -    0763-5240785-7 (داخلی 111)   - 0763

www.creativecity.ir

Email: info@creativecity.ir

محورهاي همايش ملي شهر خلاق؛ ایده ها و چالش ها :


    • شهر خلاق؛ تبیین ماهوی
    • اصول برنامه¬ریزی در شهر خلاق
    • کیفیت¬های طراحی در شهر خلاق
    • فضاهای عمومی در شهر خلاق
    • نقش فرهنگ و هنر در شهر خلاق 
    • بازآفرینی شهری خلاق
    • خلاقیت و رقابت¬های شهری
    • خلاقیت و نوآوری¬های ارزش آفرین در اقتصاد شهری
    • توسعه دارایی مبنا در شهر خلاق
    • خلاقیت در مدیریت و سیاست¬های شهری
    • شهر خلاق و فناوری¬های آینده
    • آینده شهری در ایران و عرصه¬های خلاقیت
    • چالش¬های نهادی_مدیریتی در ایجاد شهر خلاق در ایران
    • فرصت¬های ایجاد شهرهای خلاق در مناطق آزاد تجاری – صنعتی ایران


    فاكتورهاي شهر هوشمند

    اقتصاد هوشمند (رقابت)

    §   روح نوآورانه§   کارآفرینی§   تصویر اقتصادی و علائم تجاری§   بهره‌وری§   انعطاف پذیری بازار کار§   بین المللی بودن§   قابلیت تبدیل

    جامعه هوشمند (رقابت)

    §   سطح صلاحیت§   وابستگی به یادگیری با عمر طولانی§   کثرت قومی و اجتماعی§   انعطاف پذیری§   خلاقیت§   جهان وطنی/ ذهن باز §   مشارکت در زندگی عمومی

    دولت هوشمند (مشاركت)

    §   مشارکت در تصمیم گیری§   خدمات عمومی و اجتماعی§   حکومت شفاف§   استراتژی های سیاسی و دیدگاه‌ها

    جابجايي هوشمند (حمل و نقل و ICT )

    §   دسترسی محلی§   دسترسی ملی(دروني)§   دسترسي به زیرساخت‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات ICT - §    سیستم های حمل و نقل پایدار، نوآور و ایمن

    محيط زيست هوشمند (منابع طبيعي)

    §جذابيت شرايط طبیعی§آلودگی§حفاظت از محیط زیست§مديريت منابع پایدار

    زندگي هوشمند (كيفيت زندگي )

    §   امکانات فرهنگی§   شرایط بهداشتی§   ایمنی فردی§   کیفیت مسکن§   امکانات آموزش و پرورش§   جذابيت‌هاي  توریستي

    §   انسجام اجتماعی

    Griffinger, 2007: 12

    (از آنجا که این مقاله هنوز انتشار نیافته است، لطفا در صورت استفاده به شکل زیر ماخذ داده شود: روستایی.شهریور، قنبري. حکیمه، (1392 درحال انتشار) ، تئوري شهر هوشمند و حکمروایی شهری، ص 1تا 28، برداشت از وبلاگ (www.smartcity.blogfa.com)


    تعاريف شهر هوشمند از مقاله تئوري شهر هوشمند و حكمروايي شهري

    اصطلاح "شهر هوشمند" هنوز به طور بسیار گسترده‌ای در ادبیات برنامه‌ریزی فضایی یا تحقیق‌های شهری استفاده نشده است و هنوز هم شناسایی جنبه‌های مختلف آن به عنوان یک اصل برای بسط جزئیات بیشتر به طور کامل ممکن نیست (Giffinger, 2007:10 ). می‌شود آن را فن‌آوری، رشد و نمو، یا قوانین و مقررات اداری تلقي نمود. شهر هوشمند بیش از یک شهر دیجیتال است. شهري هوشمند است که قادر به پیوند سرمایه فیزیکی با سرمایه اجتماعی به منظور توسعه خدمات بهتر و زیرساخت باشد. آن گونه است که قادر به گرد هم‌آوردن فن‌آوری، اطلاعات، و دیدگاه سیاسی، برحسب یک برنامه منسجم و بهبود خدمات شهري مي‌شود. اشتباه است فکر کنيم که ساخت شهرهای هوشمند نیاز به سرمایه‌گذاری فقط در حوزهIT  (فن‌آوری اطلاعات) دارد؛ آنچه شهرها نیاز دارند استفاده از IT به عنوان وسیله‌ای برای انتقال اهداف و مقاصد محلی (و ملی و سطوح EU) است (Giffinger& et.all , 2007: 10).

    شهر هوشمند مکانی ممتاز برای توسعه پایدار است، که در آن به مسائلی مانند ترافیک، مصرف انرژی، آلودگی، تخریب سرزمین و غیره از طریق یک رویکرد نوآورانه و سیستماتیک، بر اساس ارتباط و تبادل اطلاعات با هدف بهینه‌سازی فرآیندها پرداخته شده است. آن برای تبدیل به سرمایه کردن سرمایه‌گذاری‌های گذشته، به روز رسانی و بهینه‌سازی زیرساخت‌ها و سیستم‌ها، بهبود کیفیت زندگی و حتی ساخت شهر با دسترسی بیشتر اجازه می‌دهد(Giovanni Borga and et.all, 2011:7).

    کارگلیو و همکاران (2009) معتقدند: "شهري هوشمند است که سرمایه‌گذاری در سرمایه‌های انسانی و اجتماعی و زیرساخت‌های ارتباطی سوختي سنتی (حمل و نقل) و مدرن(ICT)  رشد پایدار اقتصادی و کیفیت بالای زندگی، با مدیریت عاقلانه منابع طبیعی، از طریق حکومت مشارکتی در آن انجام پذيرد (Caragliu et. All, 2009: 49-59)". در تعریف مذکور مفهوم شهر هوشمند شامل مفهوم حکومت است. به گفته مؤسسه تحقیقات فورستر، حکومت هوشمند هسته شهرهاي ابتکاري هوشمند (Belissent, 2011) است، بنابراین با درک بهتر این مفهوم به منظور ترسيم مرزها و جدايي اجزای آن تبدیل به برترین خواهد شد (Misuraca & et.all, 2011). زمینه‌های مختلفی از فعالیت‌ها وجود دارد که در مباني نظري اصطلاح شهر هوشمند بيان شده است: صنعت، آموزش و پرورش، مشارکت، زیرساخت‌های فنی، عوامل مختلف نرم‌افزار؛ در نهایت ما می‌توانیم شش ویژگی را بر طبق شکل2 به عنوان چارچوبي برای بسط بیشتر شهرهاي هوشمند شناسایی كنيم که باید این یافته‌ها را ترکیب کرده و عوامل اضافی را درآن بگنجانيم. شهر هوشمند دارای شش ویژگی؛ جابجايي هوشمند، اقتصاد هوشمند، محیط زیست هوشمند، جامعه هوشمند، زندگی هوشمند و دولت هوشمند است(Giffinger &et.all: 2007؛ &et.all: 2010 Giffinger ؛ McCarthy & et.all: 2008 ؛ Toppeta: 2010).

    این شش محور با نظریه‌های سنتی‌ نئوکلاسیک و منطقه‌ای رشد و توسعه شهری ارتباط برقرار مي‌کنند. به طور خاص، محورها بر اساس - به ترتیب - نظریه‌های رقابت‌ منطقه‌ای، حمل و نقل و فناوری اطلاعات و ارتباطات اقتصاد، منابع طبیعی، سرمایه انسانی و اجتماعی، کیفیت زندگی و مشارکت شهروندان در حکومت شهرها هستند.

    (از آنجا که این مقاله هنوز انتشار نیافته است، لطفا در صورت استفاده به شکل زیر ماخذ داده شود: روستایی.شهریور، قنبري. حکیمه، (1392 درحال انتشار) ، تئوري شهر هوشمند و حکمروایی شهری، ص 1تا 28، برداشت از وبلاگ (www.smartcity.blogfa.com)

    تئوري شهر هوشمند

    شهر هوشمند به معنای گشایش مفاهیمی نو در برنامه‌ريزي شهري است. آنچه یک شهر را به سمت هوشمندی پیش می‌برد، صرفاً استفاده از ابزار الکترونیک و سیستم ارتباطاتی آن شهر نیست بلکه نحوه برنامه‌ريزي و استفاده از این ابزار جهت ارتقای سطح کیفی زندگی شهروندان یک شهر است.

    شهر هوشمند دارای شش زمينه يا ویژگی تحت عناوين؛ جامعه هوشمند، اقتصاد هوشمند، نظارت هوشمند، جابجايي هوشمند، محیط زیست هوشمند و زندگی هوشمند است كه جهت بروز خود نياز به ايجاد زيرساخت‌هاي فناوري، انساني و نهادي دارند.

     جهت خروج از تسلسل عقب‌ماندگي و شكاف ديجيتالي ضرورت دارد در زمينه تقويت سه زيرساخت ايجاد شهر هوشمند (عوامل فناوري، عوامل انساني و عوامل نهادي) تمركز صورت پذيرد.

    در اين راستا بكارگيري سه استراتژي مناسب به ترتيب رويكرد ادغام و يكپارچگي، يادگيري و حكمروايي شايسته جهت تقويت زيرساخت‌هاي مذكور پيشنهاد شده است.

    اجراي شهر هوشمند يا هوشمندسازي مستلزم تغيير در ساختار حكومتي (نهادي) و مديريتي است. دولت براي اجراي حكم‌هايش بايد با بخش خصوصي و جامعه مدني در تعامل باشد و بايد طوري شرايط را فراهم كند كه هر كدام از آن‌ها به درستي نقش خود را ايفا كنند و قواعد بازي به گونه‌اي باشد كه اين تعاملات برقرار شود. لذا ايجاد حكمروايي شايسته به عنوان مهم‌ترين استراتژي ايجاد شهرهاي هوشمند در برنامه ريزي شهري مطرح است. استخراج گزاره‌هاي مفهومي شهر هوشمند از مطالعه منابع مختلفه مي‌تواند در تفكر ساختاري شهر هوشمند و در ادبيات نوپاي آن موثر باشد.

    سبك زندگي در شهر هوشمند

    شعار اصلی‌ای که مجریان این پروژه برای سبک زندگی در Neapolis Smart EcoCity انتخاب کرده‌اند در نوع خود جالب توجه است: زندگی مبتنی بر ایده‌های سبز و دوستدار محیط زیست و در عین حال مجلل و باشکوه. توجه اصلی در این شهر و نوع زندگی مردم به استفاده حداکثری از فناوری‌های برتر سبز و تازه‌ترین پیشرفت‌های دیجیتالی و در عین حال بهره‌گیری از روش‌های پایدار در توسعه زیرساختارهای زندگی است. سبک زندگی در این شهر و بخصوص نحوه تامین نیازهای پزشکی ساکنان آن با تمامی ایده‌هایی که در پروژه‌های دیگر ارائه شده است، تفاوت دارد. در این شهر، ساکنان از خدمات بهداشتی و سلامتی در خانه‌های خود بهره‌مند می‌شوند و عملاً نیازی به مراجعه به مراکز درمانی ندارند. یکی از راهبردهای بنیادین در این پروژه شهر هوشمند قبرس سیستم حضور غیرفیزیکی کارمندان است. این نگرش پیامدهای مثبت زیادی برای مدیریت کلان این شهر در بخش‌های مختلف انرژی، حمل و نقل و بهبود کیفیت هوای تنفسی شهروندان خواهد داشت. سیستم‌های هوشمند استفاده از منابع انرژی، کمک زیادی به ساکنان شهر می‌کنند تا حتی در مواردی که به هر دلیلی بیش از حد استاندارد و تعریف شده از منابع محدود انرژی استفاده می‌کنند، مدیریت مصرف شوند. همچنین ساکنان این شهر یاد می‌گیرند که چگونه حتی در قالب یک شبکه پیشرفته و از پیش برنامه‌ریزی شده به تفریحات و سرگرمی‌ها مورد علاقه خود نیز توجه داشته باشند. حرکت مبتنی بر این سیستم به آنها امکان می‌دهد تا در حین لذت بردن از تفریحات وسرگرمی‌های مختلف حداقل مصرف انرژی و اتلاف زمان را نیز داشته باشند. در شهر، مردم با استفاده از پیشرفته‌ترین فناوری‌های ارتباطاتی نظیر Wi-Fi، اینترنت پرسرعت و شبکه پیشرفته و جامع تلفن همراه در ارتباط با یکدیگر خواهند بود. نکته جالب توجه این است که شبکه ارتباطات به گونه‌ای ساخته می‌شود که در آینده و با توجه به پیشرفت‌هایی که در این زمینه صورت می‌گیرد، امکان بهره‌گیری از فناوری‌های مدرن و به روز نیز وجود داشته باشد.

     در چنین شهری عملا مردم بابت امور امنیتی نگرانی نخواهند داشت. تاسیسات و همچنین تمامی مراکز خرید، درمانی، آموزشی و البته تاسیسات مسکونی شهر به سیستم‌های پیچیده و پیشرفته امنیتی مجهز هستند و در عین حال استفاده از آنها برای افراد مجاز بسیار ساده خواهد بود. سیستم مدیریت خانه به اعضای خانواده امکان می‌دهد تا مصرف انرژی بهینه‌ای داشته باشند. این به معنای آن است که ساکنان شهر همچون محققانی زندگی می‌کنند که نحوه درست زندگی کردن را می‌دانند.

     باغ‌های هوشمند تامین فضای سبز در پروژه Neapolis Smart EcoCity یک دغدغه نیست، چون طراحان پروژه تمرکز کافی را بر آن داشته‌اند. بدین ترتیب سیستم آبیاری و نگهداری و پرورش فضای سبز بخصوص باغ‌ها و باغچه‌ها به طور کاملاً هوشمند انجام می‌شود که عملا با استفاده از این فناوری نیازی به حضور نیروهای انسانی نخواهد بود. گذشته از اینامتیازات حتی کنترل در منازل و گاراژها هوشمندانه است. استخرهای شنا و تمامی نکات مربوط به آنها از تنظیم دمای آب گرفته تا تصفیه‌‌کننده آب آنها به طور کاملا هوشمندانه صورت می‌گیرد.

     مدیران ارشد پروژه در نظر دارند در یک دهه آینده قبرس را به عنوان موطن یکی از پیشرفته‌ترین شهرهای هوشمند جهان معرفی کنند؛ شهری که ساکنان آن پس از باز کردن چشمان خود در صبح، زندگی هوشمندانه‌ای را تا شب و رفتن به تختخواب دنبال می‌کنند. آنها در مدت بیش از 14 ساعت بیداری مجموعا حداقل اتلاف انرژی و حداکثر بازده کاری را خواهند داشت. این بازده کاری مناسب صرفا به دلیلسیستم‌های کنترل هوشمندی است که از درون اتاق خواب افراد گرفته تا محل کار، بیمارستان، دانشگاه و مراکز تفریحی نصب شده‌اند

     پروژه طراحی و ساخت شهر هوشمند Neapolis Smart EcoCity از سوی محققان و طراحان گروه Leptos در قبرس به عنوان کشوری اروپایی در حاشیه دریای مدیترانه آغاز شده است. به این ترتیب این کشور کوچک تنها تا یک دهه دیگر صاحب یکی از شهرهای هوشمند جهان خواهد بود. این شهر هوشمند قرار است با بودجه خیره‌کننده 2/5 میلیارد یورویی ساخته شود و به عقیده کارشناسان این یک رقم نجومی است که با توجه به اوضاع نه‌چندان مساعد مالی جهان آشکار است که طراحان این پروژه اهداف بزرگی را دنبال می‌کنند.

    از حدود یک قرن پیش تا به امروز، دانشمندان و طراحان، ایده شهرهای آینده را در ذهن خود می‌پرورانده‌اند و در هر دوره‌ای، تصوری از آن را به نمایش می‌گذاشتند. در شرایط کنونی شهر هوشمند واقعیتی است که با توجه به گسترش روزافزون تکنولوژی اطلاعات در شهر و در راستایپاسخگویی به نیازهای جدید شهروندان به اطلاعات و امکانات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری در زندگی شهری آنان، پا به عرصه حضور می‌گذارد، اما علاوه بر هوشمندی توجه به معیارهای زیست‌محیطی هم برای شهرهای آینده به ضرورتی انکارناپذیر تبدیل شده است.

     در تازه‌ترین نمونه، شانزدهم اکتبرامسال قبرسی‌ها در شهر توریستی پافوس، کلنگ ساخت نخستین شهر زیستی هوشمند در اروپا را بر زمین زدند. آغاز ساخت شهری با استانداردهای متفاوت و مترقی برای قبرسی‌ها تا آن حد از اهمیت برخوردار بود که رئیس‌جمهور این کشور کلنگ احداث آن را بر زمین زد و بسیاری از مقامات مذهبی و اقتصادی این کشور حضور داشتند. شهر زیستی هوشمند قبرس که نام آن را همneapolis  یا شهر جدید نام نهاده‌اند در فضای 22 هکتاری ساخت شهر زیستی به گونه‌ای طراحی شده است که حتی یک درخت هم از این منطقه نیمه جنگلی قطع نخواهد شد و به این ترتیب علاوه برتکنولوژی‌های سبزی که قرار است در این شهر استفاده شوند سبز بودن فضا هم یکی از مزیت‌های اصلی neapolis است